Na ekspozycji można będzie zobaczyć pamiątki, fotografie i dokumenty związane z wadowicką działalnością ruchu od początków jego istnienia.

Wystawa będzie dostępna dla zwiedzających do 15 listopada 2010 r.

(Joanna Pytlowska-Bajak)

Od godz. 12.00 na Rynku Głównym będzie realizowana akcja „Pocztówka z przesłaniem”.

O godz. 17.00, również na Rynku Głównym, rozpocznie się widowisko „Solidarność 1980”, którego mottem są słowa Jana Pawła II „Nie ma większego bogactwa w narodzie nad światłych obywateli”. Spektakl wystawi teatr „W przestrzeni”. Widowisko oraz akcja „Pocztówka z przesłaniem” są realizowane w ramach projektu Sierpień 1980, Sierpień 2010.

Zaraz po spektaklu, o godz. 17.30, , rozpocznie się happening – wmurowanie tablicy „Nie oddamy Sierpnia” przez Jerzego Donimirskiego, Antoniego Zielińskiego i Pawła Reya, nawiązujący do wydarzeń z 1982 r. Happening jest elementem projektu Nie oddamy ideałów Sierpnia.

Na koniec zostaną rozdane pamiątkowe karty oraz katalogi plenerowej wystawy fotografii Stanisława Markowskiego, znajdującej się w okolicach wieży ratuszowej.

W imieniu organizatorów serdecznie zapraszamy na sobotnie wydarzenia w ramach programu „Warto pamiętać” oraz pozostałe atrakcje „Dnia z Solidarnością w Krakowie”.

(zn)

Poruszające interpretacje utworów poezji wolnościowej sięgającej od Wyspiańskiego do Kaczmarskiego w wyjątkowym wykonaniu tworzą niezwykle spójną całość. Joanna Słowińska zaprezentowała pełnię swojego niezwykłego talentu, siłę i delikatność głosu, wrażliwość i rzadko spotykaną charyzmę. Przeszywający, a niekiedy kojący dźwięk akordeonu Jarosława Bestera raz był tłem, chwilę później wybijał się na pierwszy plan. W Panoramice zabrzmiały też dwie nowe kompozycje wirtuoza akordeonu, który grał tego wieczoru głównie melodie Koniecznego.

Wewnętrzna siła utworów i ich świetna interpretacja tworzyły atmosferę uniesienia pozbawioną patosu.

Pierwsza dama polskiego folku, jak pisał o Słowińskiej Tomasz Janas (Gazeta Wyborcza), pokazała, że nie ma dla niej w muzyce terenów niedostępnych. Zaśpiewała „Na wiekowe parkiety” Wysockiego w nowym przekładzie Jana Słowińskiego oraz przepięknie zinterpretowała znaną z repertuaru Ewy Demarczyk piosenkę „Taki pejzaż”. To nie jedyny utwór, w którym artystka zdawała się bliska jednej z najwybitniejszych polskich pieśniarek. W „Modlitwie” Stanisława Wyspiańskiego Słowińska pokazała, że jej talent w żaden sposób nie ustępuje talentowi Demarczyk. Nie wierzyłam, że usłyszę kiedykolwiek na żywo coś podobnego!

Podczas koncertu odbyła się nieoficjalna premiera płyty „Bal u Pana Boga” wydanej w ramach projektu.

(zn)

Działalność związków zawodowych w PRL nie spełniła nadziei i oczekiwań pracowników. Uznaje się za celowe powołanie nowych samorządowych związków zawodowych, które byłyby autentycznym reprezentantem klasy pracującej.

Jeden z ówczesnych współorganizatorów strajku Bogdan Borusewicz stwierdza, że formułując postulaty musiał ograniczyć żądania o charakterze politycznym. Zbyt duży radykalizm przekreślałby rozmowy oraz groziłby użyciem siły ze strony władz. Stwierdza też, że spośród postulatów zgłaszanych przez strajkujących usunął postulat domagający się wolnych wyborów. Kazał także zniszczyć cały nakład ulotek zawierających ten zapis.

Domaganie się wówczas wolnych wyborów było niczym innym jak wezwaniem skierowanym do partii, by oddała władzę. A to było z jej strony nie do przyjęcia. Nie mogliśmy wysuwać bardziej radykalnych żądań, bo druga strona miała za sobą 400 tys. wojska, 100 tys. milicji, 40 tys. w różnych służbach specjalnych, a ponadto w Polsce stacjonowało 40 tys. żołnierzy rosyjskich.

Bardzo się wtedy kłóciliśmy, ale przez te kłótnie się zaprzyjaźniliśmy. Całą noc z 31 sierpnia na 1 września sprzeczaliśmy się o to, co się stało w Gdańsku. (…) Siedzieliśmy w narożnej celi. Z oddali, z domów poza murami więzienia, słychać było telewizję. I choć nie można było zrozumieć słów wiedzieliśmy, że zaczyna się Dziennik Telewizyjny. Na początku Dziennika usłyszeliśmy nieskładnie śpiewany hymn. Wiedzieliśmy wówczas, że w Gdańsku zawarto porozumienie.

Obaj więźniowie zastanawiali się, które postulaty i w jakim kształcie zostały zaakceptowane przez władze.

Ja mówiłem, że została przyjęta zasada wolnych związków zawodowych, a * twierdził, że jest to niemożliwe. Argumentował, że władza godząc się na wolne związki zawodowe wydaje na siebie wyrok.

Choć porozumienie gdańskie formalnie nie miało takiego znaczenia jak konstytucja, było traktowane, jako swego rodzaju nowa ustawa zasadnicza, nowy fundament, na którym mają się opierać i kształtować stosunki ze społeczeństwem.

Wyjaśnia, iż rządzący, akceptując postulaty strajkujących, nie tylko godzili się na istnienie niezależnego od nich związku zawodowego, ale także akceptowali konieczność konsultacji ze strajkującymi wielu swych decyzji, w tym m.in. spraw dotyczących reform społecznych i gospodarczych.

W Gdańsku zdecydowano o uwolnieniu więźniów politycznych, władza godziła się na prawo pracowników do strajku, a także na ograniczenie cenzury. Niezależny, samorządny związek zawodowy stawał się na mocy tego porozumienia pierwszą w obozie socjalistycznym, masową organizacją społeczną, z którą władza miała się układać i ustalać kompromisy. To była rewolucyjna zmiana całego systemu politycznego. Do tej pory, od Lenina, partia komunistyczna nie uznawała po stronie społecznej żadnego partnera, była całkowitym arbitrem w zakresie rządów.

Wszystkie wypowiedzi pochodzą z Portalu Historycznego PAP.

(am)

W „Warto pamiętać” upamiętniamy trzydziestolecie Solidarności od 13 sierpnia br. koncertami Joanny Słowińskiej i Jarosława Bestera Bal u Pana Boga, z których trzy odbyły się już na terenie województwa małopolskiego, a ostatni odbędzie się 10 września 2010 roku w Krakowie na scenie PWST.

Tymczasem Muzeum Miejskie w Wadowicach w projekcie Oblicza wolności. Kontrapunkt dla PRL-owskiej rzeczywistości przygotowało dwie wystawy: pierwsza, plenerowa „Zmiana toru” realizowana we współpracy z Europejskim Centrum Solidarności z Gdańska, od dziś na placu Solidarności, druga, opowiadająca o lokalnych wadowickich losach ruchu „Solidarność – Wadowice 1980-2010”, od 7 września w Bibliotece Publicznej.

Liceum Ogólnokształcące im. Marii Skłodowskiej-Curie w ramach projektu Na tropie Solidarności Podbeskidzia – Andrychów – pamiętamy! do obchodów trzydziestolecia przygotowuje się już od kilku miesięcy, m.in. zbierając andrychowskie pamiątki z okresu powstawania ruchu, czego owoce będziemy mogli niebawem obejrzeć.

W nadchodzącym tygodniu natomiast czeka nas główna odsłona obchodów wojewódzkich koordynowana przez NSZZ Solidarność Region Małopolski „Dzień z Solidarnością w Krakowie”, w ramach którego we współpracy z Małopolskim Instytutem Kultury i Województwem Małopolskim zostaną zrealizowane dwa projekty: Nie oddamy ideałów Sierpnia oraz Sierpień 1980, Sierpień 2010. Szczegółowe programy obchodów zostaną wkrótce opublikowane.

Od kilku tygodni w ramach „Warto pamiętać” trwa akcja publikowania quizów dotyczących ważnych wydarzeń z przeszłości, które upamiętniamy w 2010 roku. Przez cały sierpień publikujemy sondy i quizy dotyczące Solidarności. Serdecznie zapraszamy do ich rozwiązywania i komentowania.

(zn)

Ekspozycja uświetni obchody 30-lecia powstania ruchu społecznego Solidarność oraz Dzień Solidarności i Wolności. Złożą się na nią 22 plansze, których treści zaprowadzą widza w czasy PRL-u oraz przybliżą historię strajków sierpniowych w Stoczni Gdańskiej. Wystawa potrwa do 1 października 2010 r. i stanowi jedno z trzech działań realizowanych przez wadowickie Muzeum Miejskie w ramach projektu Oblicza wolności. Kontrapunkt dla PRL-owskiej rzeczywistości.

(Joanna Pytlowska-Bajak)

Chcielibyśmy przypomnieć część z nich i zapytać o ich aktualność we współczesnej Polsce.

Postulaty MKS

1. Akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych wynikających z ratyfikowanych przez PRL Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczących wolności związków zawodowych.
2. Zagwarantowanie prawa do strajku oraz bezpieczeństwa strajkującym i osobom wspomagającym.
3. Przestrzegać zagwarantowanej w Konstytucji PRL wolności słowa, druku i publikacji, a tym samym nie represjonować niezależnych wydawnictw oraz udostępnić środki masowego przekazu dla przedstawicieli wszystkich wyznań.
(…)
4. c. znieść represję za przekonania.

Wszystkie wymienione wyżej prawa i wolności: wolność przekonań, słowa, prawo do zgromadzania się i zrzeszania się gwarantuje w rozdziale II Konstytucja RP z 1997 r. Jednak jak to wygląda w praktyce?

Zapraszamy także do dyskusji na temat aktualności powyższych postulatów.

(am)

Opowiadają nam o swoim dzieciństwie, losach wojennych, doświadczeniu czasów stalinowskich, życiowych pasjach, o pracy i codzienności PRL-u. Wspomnienia z roku 1945 są tylko pretekstem do rozmowy o całym życiu.

Nasz zespół tworzą studenci i absolwenci Uniwersytetu Jagiellońskiego: historycy, etnolodzy i socjolodzy. Penetrujemy krakowskie archiwa, domowe szuflady i zasoby ludzkiej pamięci.

Dziesiątki fotografii, skrawki wspomnień znalezione w starych rękopisach, krótkie doniesienia prasowe i wreszcie opowieści Świadków składają się na ciekawą opowieść o Krakowie pamiętanym już tylko przez pokolenie naszych dziadków.

Każdy z Państwa będzie mógł ją usłyszeć, przeczytać i obejrzeć na naszej stronie internetowej już w październiku.

(Joanna Komperda)

Polecamy relację z koncertu zamieszczoną na lokalnym portalu Sądeczanin: „Bal u Pana Boga”, czyli rzecz o Polsce, życiu i człowieku i serdecznie zapraszamy na najbliższy koncert, który odbędzie się na Zamku w Dębnie (32-852 Dębno) już jutro – w piątek 20 sierpnia 2010 r. o godzinie 19.00.

(zn)

Na to i wiele innych pytań próbowały odpowiedzieć uczestniczki kolejnego spotkania w ramach Czytelni dla Kobiet, które odbyło się 10 sierpnia w kawiarni Massolit Books & Cafe.

Podczas tego spotkania można było poznać imiona nie tylko polskich podróżniczek i badaczek, ale również podzielić się własnymi spostrzeżeniami i doświadczeniami. Dyskusję rozpoczęto od przywołania nazwiska Ludwiki Ciechanowieckiej, reporterki i podróżniczki, której istnienie podawane jest w wątpliwość ze względu na brak danych biograficznych. Na początku XX wieku odbyła ona podróż po Afryce Północnej, mało uczęszczanymi szlakami. Kolejną omawianą postacią była Jadwiga Toeplitz-Mrozowska, jedna z bohaterek I tomu „Krakowskiego Szlaku Kobiet. Przewodniczki po Krakowie emancypantek”, znana przede wszystkim jako aktorka, mniej natomiast jako podróżniczka. Mało kto wie, że jej imię nosi przełęcz w paśmie górskim Kurtaku na Pamirze.

Kobietami podróżniczkami były również żony dyplomatów, były to kobiety wykształcone, znające języki obce, w pewnym stopniu uprzywilejowane i mogące sobie pozwolić na tak dalekie wyprawy. Zaznaczyć trzeba również fakt, iż w latach, o których była mowa, kobietom trudno było podejmować podróże. Dlatego też bardzo często robiły to w męskim przebraniu, po to, by czuć się swobodniej i bezpieczniej.

W drugiej części spotkania był czas na podzielenie się z innymi uczestniczkami swoimi doświadczeniami związanymi z podróżami, zarówno tymi bliskimi, jak i dalekimi. Rozmawiano o celach oraz motywach podróży, wspominano również szlaki matek i babek, dyskusja została oprawiona pięknymi zdjęciami z wypraw odbytych przez uczestniczki.

(Jolanta Jaworska, Fundacja Przestrzeń Kobiet)