To zbiór reportaży o życiu społeczności lokalnych Krakowa i Małopolski, inspirowany reportażami jednej z pierwszych kobiet-reporterek, Marceliny Kulikowskiej (1872-1910), wydany 100 lat po jej śmierci. Książka zawiera 13 reportaży przygotowanych przez osoby uczestniczące w zrealizowanych w czerwcu 2010 r. w Krakowie warsztatach reporterskich, a także przez inne osoby piszące i fotografujące życie lokalnych społeczności Krakowa i Małopolski.

Książka została poświęcona pamięci uczestniczki czerwcowych warsztatów, Urszuli Olszowskiej, fotoreporterki, która zginęła tragicznie w lipcu 2010 r.

Książka jest dostępna nieodpłatnie w biurze Fundacji Przestrzeń Kobiet przy Pl. Szczepańskim 5/314.

(Natalia Sarata, Fundacja Przestrzeń Kobiet)

Fascynujące wspomnienia Świadków historii, ciekawe pytania, jeszcze ciekawsze odpowiedzi, syczący ekspres do kawy, brak wolnych miejsc siedzących – tak chyba najkrócej można opisać to wydarzenie.

W spotkaniu uczestniczyli prof. dr hab. Andrzej Chwalba, dr Małgorzata Bogunia-Borowska oraz bohaterowie projektu: Maria Poźniak i Antoni Mazur. Mistrzem ceremonii był Konrad Myślik. Wśród publiczności – mieszkańcy Krakowa w wieku od 2 do 102 lat!

Dyskusji towarzyszyła prezentacja krótkiego film (zobacz film).

Bogaty materiał powstały w ramach projektu można obejrzeć na stronie internetowej www.historiamowiona.muzprl.pl.

Zapraszamy!

(Joanna Komperda, koordynatorka projektu)

Tak więc trzeba dostrzec i zachować w pamięci tysiące ludzi, którzy „zerwali się”, aby tego przełomu dokonać. To oni wypracowywali formułę obywatelskich postaw we współczesnej Polsce.

Ważny jest także aspekt regionalny. Po dziesięciu latach istnienia województwa małopolskiego na określonym terytorium nie pamiętamy już, że w istocie nigdy wcześniej nie istniała Małopolska w takim rozumieniu. Pojęcie to miało historyczne znaczenie i oznaczało obszary o całkowicie innych granicach. Pierwszym impulsem do obecnego rozumienia Małopolski było porozumienie zakładanych w 1980 roku zakładowych organizacji NSZZ „Solidarność”, pozwalające zorganizować wspólny region związku „Małopolska”. Zaowocowało to w 1989 roku współpracą komitetów obywatelskich z kilku ówczesnych województw w ramach Małopolskiego Komitetu Obywatelskiego.

Witryna Geneza Małopolski Obywatelskiej jest pomyślana jako zaproszenie do współpracy przy zbieraniu, przypominaniu i upowszechnianiu informacji, pamiątek i dokumentów pokazujących istotę tamtego czasu – czyli obywatelskie zaangażowanie tysięcy osób, współpracujących pod wspólnym szyldem Małopolska.

Witryna ta nie może zastąpić w pracy historyków, do których należy rzetelne zbadanie źródeł, ale może im pomóc poprzez zebranie w jednym miejscu rozproszonych materiałów i informacji.
Przede wszystkim jednak witryna ma dać szansę odnalezienia się ludziom, którzy wówczas mocno się zaangażowali, niejednokrotnie sporo zaryzykowali, a następnie zostali zapomniani.

***

Podstawowymi elementami witryny są trzy zestawienia sporządzone w wyniku przeprowadzonej kwerendy:

• zestawienie OSÓB, które zaangażowały się wówczas w działania,
• zestawienie KOMITETÓW i inicjatyw obywatelskich współpracujących wtedy pod szyldem Małopolski (zestawienie obejmować ma dodatkowo pozostałe gminy dzisiejszego województwa małopolskiego),
• zestawienie ŚRODOWISK, które w latach poprzedzających powstawanie komitetów obywatelskich prowadziły działalność przygotowującą ludzi, którzy stali się twórcami przełomu. Z założenia nie ma w tym zestawieniu struktur podziemnej Solidarności, której rola była kluczowa, ale istnieją inne programy i miejsca służące jej opisywaniu.

Powyższe zestawienia dotyczą osób i inicjatyw o różnym znaczeniu, a jest ich bardzo wiele – dziesiątki inicjatyw, setki komitetów i tysiące osób. Kluczową, a zarazem typową możliwością uporządkowania informacji o nich jest KALENDARIUM wydarzeń. W założeniu obejmuje ono okres od III Pielgrzymki Jana Pawła II do Polski w 1987 roku, jako momentu, w którym Polacy znowu „zobaczyli ilu ich”, do wyborów parlamentarnych w 1991 roku, jako momentu ostatecznego zakończenia się obywatelskiego współdziałania walką polityczną.
Dwa działy: WSPOMNIENIA i GALERIE mają zarówno służyć przedstawianiu przez uczestników tamtych wydarzeń swoich pamiątek, wspomnień i stanowisk, jak i stwarzać możliwość zapoznawania się z nimi przez inne osoby, które niekoniecznie są zainteresowane uporządkowaną wiedzą historyczną, ale chciałyby lepiej zrozumieć i poczuć atmosferę tamtego czasu.

Ostatnie dwa działy: WYBORY’89 oraz WYBORY’90 mają być formą porządkowania wiedzy o organizacyjnej stronie tamtych wydarzeń. W wyniku kwerendy w archiwach i rozmów z ówczesnymi liderami potwierdziło się, że nawyki podziemnej pracy, a także spontaniczność działań, powodowały, że nie zwracano uwagi na konieczność tworzenia usystematyzowanej dokumentacji. Na dodatek nie została uregulowana sprawa „spadkobierców” komitetów obywatelskich, a więc nawet to, co było zebrane, zostało rozproszone, najczęściej w prywatnych rękach.

Dodatkową pomocą jest funkcja wyszukiwania osób, miejsc czy zdarzeń.

***

Realizacja tak pomyślanej witryny jest długofalowym (wieloletnim) procesem. Wymaga systematycznego prowadzenia kilku nurtów działania:

• cierpliwego nakłaniania osób posiadających informacje i pamiątki do dzielenia się nimi,
• żmudnej pracy umieszczania uzyskanych materiałów w odpowiednim miejscu na stronach witryny
• rzetelnej pracy merytorycznej służącej wstępnej weryfikacji zebranych materiałów.

Projekt Geneza Małopolski Obywatelskiej jest realizowany w ramach programu „Warto pamiętać”.

(Janusz Baster – koordynator projektu)

Temat jutrzejszej debaty brzmi „Decentralizacja władzy sprzyja lepszemu zarządzaniu państwem”.

Debata finałowa odbędzie się w sali obrad Rady Miasta Krakowa w Pałacu Wielopolskich, przy placu Wszystkich Świętych 3/4. Rozpoczęcie zaplanowano na godzinę 10.30.

Od razu po debacie organizatorzy zapraszają na konferencję upamiętniającą 20. rocznicę powołania samorządu terytorialnego.

(zn)

Organizujemy comiesięczne spotkania w Czytelni, do udziału w których zapraszamy kobiety różnych pokoleń. Zgodnie z zamiarem naszych Przodkiń, Czytelnia dla Kobiet jest przestrzenią do dyskusji i wymiany doświadczeń. Poruszamy tematy związane z dorobkiem krakowskich działaczek na rzecz edukacji kobiet, przekazywaniem historii i znaczeniem uczenia się (z) historii oraz tematy zaproponowane przez uczestniczki spotkań.

Podczas szóstego spotkania podsumujemy projekt Reporterka, pedagożka, emancypantka – 100. rocznica śmierci Marceliny Kulikowskiej, zapowiemy najnowszą książkę „Śladami Marceliny Kulikowskiej. Małopolska w reportażach”, która ukaże się nakładem Fundacji Przestrzeń Kobiet już w połowie listopada, porozmawiamy także o projekcie filmowym związanym z Marceliną Kulikowską. Przybywajcie do Czytelni!

Spotkanie odbywa się w ramach projektu Reporterka, pedagożka, emancypantka – 100. rocznica śmierci Marceliny Kulikowskiej realizowanego przez Fundację Przestrzeń Kobiet w ramach Programu „Warto Pamiętać” koordynowanego przez Małopolski Instytut Kultury. Udział w spotkaniu jest bezpłatny.

Termin: 9 listopada 2010 roku, godz. 18
Miejsce: Massolit Books & Café, ul. Felicjanek 4, Kraków

Debata odbędzie się w środę 27 października 2010 r. w siedzibie Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Małopolski przy ulicy Grodzkiej 15/2 w Krakowie. Początek zaplanowano na godz. 11.30.

(Piotr Szostak)

Pierwsza konfrontacja rozpocznie się w środę 13 października 2010 r. o godz. 11.30 w II LO im. Jana III Sobieskiego w Krakowie, przy ul. Sobieskiego 9.

(zn)

Rozmawiałyśmy o ważnych dla nas kobietach, które miały i mają wpływ na to, jak kształtowały i kształtują się nasze życiowe wybory. Dzieliłyśmy się opowieściami o tym, dlaczego są dla nas ważne, czego się od nich uczymy, jakie ich doświadczenia odbijają się w naszym życiu, na czym nasze Przodkinie – związane z nami rodzinnie i te symboliczne – budowały swoje wybory i niezależność. Rozmawiałyśmy o znaczeniu relacji międzygeneracyjnych, budowaniu dialogu między kobietami różnych pokoleń, wzajemnym uczeniu się od siebie.

Czytelnia dla Kobiet im. Marceliny Kulikowskiej to przestrzeń, którą staramy się tworzyć w sposób niehierarchiczny, otwarty na różnice, budowany na dialogu i wzajemnym szacunku dla osobistych doświadczeń.

Spotkania w ramach Czytelni odbywają się raz w miesiącu w Massolit Books & Cafe przy ul. Felicjanek 4 w Krakowie. Terminy następnych spotkań dostępne będą na stronie Fundacji Przestrzeń Kobiet oraz programu „Warto Pamiętać”. Spotkania w Czytelni dla Kobiet im. Marceliny Kulikowskiej odbywają się w ramach projektu Reporterka, pedagożka, emancypantka – 100. rocznica śmierci Marceliny Kulikowskiej.

(Natalia Sarata, Fundacja Przestrzeń Kobiet)

Uczestnicy reprezentowali małopolskie szkoły: VIII Liceum Ogólnokształcące z Krakowa, II Liceum Ogólnokształcące z Krakowa, Zespół Szkół Samochodowych z Nowego Sącza, I Liceum Ogólnokształcące z Bochni, Kolegium Europejskie z Krakowa, Powiatowy Zespółu Nr 3 STiO z Oświęcimia, XVI Liceum Ogólnokształcące z Krakowa oraz Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych z Brzeska.

Siłę argumentów debatujących oceniali eksperci: Radna Miasta Krakowa – Małgorzata Jantos, Wiceburmistrz Jędrzejowa Marcin Piszczek, b. Wiceprzewodniczący Rady Miasta Krakowa Wiesław Misztal, Wicedyrektor Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Małopolski Bartosz Lipszyc, Przedstawiciel Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Małopolski – Anna Góral.

Cztery debaty odbywały się symultanicznie, w dwóch rundach – w Auli Głównej oraz w sali historycznej. W pierwszej rundzie uczestniczyli:

• II Liceum Ogólnokształcące (Aleksandra Kostuch, Anna Mirzyńska, Jędrzej Brzykcy) – propozycja – i VIII Liceum Ogólnokształcące (Marta Kania, Karolina Wójtowicz, Konrad Twardowski) – opozycja.
  Marszałek: Łukasz Słoniowski
  Panel ekspertów: Małgorzata Jantos, Wiesław Misztal, Anna Góral

Zwyciężyło II LO z Krakowa.

• Kolegium Europejskie (Natalia Sikora, Virginia Wąsikowska, Beniamin Palider-Traczyk) – propozycja – i Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 z Brzeska (Gabriela Żurek, Rita Put, Arkadiusz Waligóra) – opozycja.
  Marszałek: Michał Kępa
  Sekretarz: Piotr Szostak
  Panel ekspertów: Marcin Piszczek, Bartosz Lipszyc

Zwyciężyło Kolegium Europejskie.

W drugiej rundzie wzięli udział:

• XVI Liceum Ogólnokształcące (Gabrysia Moń, Małgorzata Heretyk, Marcin Juriček) – propozycja – i I Liceum Ogólnokształcące z Bochni (Maciej Lysy, Wiktoria Capik, Łukasz Krzywda) – opozycja.
  Marszałek: Łukasz Słoniowski
  Sekretarz: Aneta Godynia
  Panel ekspertów: Małgorzata Jantos, Wiesław Misztal

Zwyciężyło I LO z Bochni.

• Powiatowy Zespół Nr 3 STiO w Oświęcimiu (Jakub Krzywolak, Karolina Jaros, Krystiana Drzyżdżyk) – propozycja – i Zespół Szkół Samochodowych z Nowego Sącza (Łukasz Leśniak, Dariusz Ogórek, Krystian Żelazko) – opozycja.
  Marszałek: Michał Kępa
  Sekretarz: Piotr Szostak
  Panel ekspertów: Marcin Piszczek, Bartosz Lipszyc

Zwyciężyli przedstawiciele Powiatowego Zespołu Nr 3 STiO w Oświęcimiu.

Zwycięzcy spotkają się w następnym etapie projektu. Tematem II debaty, która odbędzie się w drugiej połowie października, będzie teza „Samorząd terytorialny tworzy przestrzeń dla aktywnych obywateli”.
W sumie w przedsięwzięciu wzięło udział ponad 100 osób.

(Marcin Gołąbek)