22 października 2010 roku w Izbie Regionalnej Ziemi Andrychowskiej otwarta została wystawa „Pamiątki Andrychowskiej Solidarności”, będąca elementem projektu Na tropie Solidarności Podbeskidzia – Andrychów – pamiętamy! realizowanego w ramach programu „Warto pamiętać”.
Ekspozycja składa się z kilku wielkoformatowych tablic. Plansze są poświęcone początkom zrywu wolnościowego oraz ważnym postaciom dla ruchu, m.in. papieżowi Janowi Pawłowi II, nazwanemu przez organizatorów ojcem Solidarności, oraz bł. Jerzemu Popiełuszce.
Głównym akcentem wystawy są Postulaty Wadowickie, skierowane 30 lat temu do władz Miasta i Gminy Wadowice przez lokalne zakłady pracownicze za pośrednictwem NSZZ „Solidarność”. Co ciekawe, oprócz postulatów zmian gospodarczych, wadowiczanie domagali się zmian w oświacie: „1. Należy spowodować, aby z terenowego funduszu inwestycyjnego rozpoczęto w roku 1981 budowę przedszkola w Wadowicach. ( …) 3. Przyznać limit mieszkań dla nauczycieli, którzy mają trudne warunki mieszkaniowe na terenie Miasta i Gminy Wadowice”.
Na wystawie możemy również zobaczyć pamiątki związane z ruchem wolnościowym: ordery, ulotki, prasę drugiego obiegu i legitymacje.
Wystawa cieszy się zainteresowaniem głównie pedagogów z pobliskich szkół, którzy, jak poświadcza księga pamiątkowa, chętnie przychodzą do biblioteki wraz z młodzieżą.
Czym była cenzura, drugi obieg i jak działały powielacze? Tego wszystkiego mogli się dowiedzieć uczestnicy Dnia Kontrkultury lat 80. zorganizowanego 29 września 2010 r. przez Muzeum Miejskie w Wadowicach, w ramach projektu Oblicza wolności. Kontrapunkt dla PRL-owskiej rzeczywistości.
Wydarzenie zaadresowane było głównie do młodzieży z pobliskich szkół, która od przedpołudnia małymi grupami przybywała do holu kina „Centrum” w Wadowicach.
Pierwszym punktem programu była prelekcja na temat działania cenzury literatury i sztuki w okresie PRL-u. Następnie odbyły się zajęcia praktyczne, podczas których uczestnicy mieli okazję własnoręcznie wykonać papierowe kapelusiki – symbole Pomarańczowej Alternatywy. Dużym zainteresowaniem cieszyła się prezentacja przedstawiająca produkcję „bibuły”. Na koniec został pokazany film pt. „Teatr 8 dnia”, który przedstawiał historie członków znanej kontrkulturowej grupy scenicznej.
Dzień Kontrkultury lat 80. to nieszablonowy pomysł na przybliżenie młodym ludziom PRL-owskiej rzeczywistości. Jako obserwatorka jednej z grup wiem, że warsztaty i wykłady wywarły duże wrażenie na młodzieży.
Tłem dla tych wydarzeń była wystawa „Kontrkultura lat 80.”, która odświeżyła widzom pamięć o trudnej rzeczywistość PRL-u, ale również o formach oporu społecznego urzeczywistnianych w kontrkulturze lat 80.
Ściany holu kina „Centrum” przypominały scenę walki opozycji z władzą. Przytwierdzone do nich karykatury przyciągały wzrok wszystkich gości, często wywołując ich uśmiech. Oto kilka haseł z zaprezentowanych ulotek:
TELEWIZJA KŁAMIE,
UWOLNIĆ WIĘŹNIÓW SUMIENIA,
RZĄD – RZĄDZI, PARTIA – KIERUJE, NARÓD – GŁODUJE.
Nie zabrakło oczywiście znaku Polski Walczącej.
Wystawa w interesujący sposób opowiada o kontrkulturze lat 80., przybliża młodzieży język i obrazy codzienności ich rodziców.
Ekspozycja pokazuje historię ruchu Solidarność na ziemi wadowickiej, przypomina pierwsze wadowickie postulaty działaczy, ale również obecną rolę NSZZ Solidarność w życiu miasta. Ekspozycji towarzyszy folder pt. Kalendarium Wadowickiej Solidarności. Na wernisażu obecni byli współcześni działacze Solidarność oraz ludzie sympatyzujący z ruchem dawniej i dziś. Ekspozycje można będzie oglądać do 15 listopada 2010 r.
W minioną sobotę, 4 sierpnia 2010 r., o godzinie 17.30 mieliśmy okazję uczestniczyć w odsłonięciu tablicy na Rynku Głównym, która jest rekonstrukcją płyty umieszczonej w tym samym miejscu przez Jerzego Donimirskiego i Antoniego Zielińskiego 25 sierpnia 1982 roku.
Akcja wmurowania tablicy została udokumentowana przezStanisława Markowskiego, którego fotografie możemy oglądać na plenerowej wystawie pt. „Nie oddamy sierpnia. Akcja pod ratuszem” na krakowskim Rynku.
fot. Agnieszka Julia Dudek
Wystawa opowiada historię dwóch studentów przebranych za robotników, którzy z tablicą na taczkach pojawili się na krakowskim Rynku.
Dzięki dobrej lokalizacji, ekspozycja przyciąga przechodniów. Fotografie z 25 sierpnia 1982 r. opatrzone są krótkimi komentarzami. Oto jedno ze wspomnień Stanisława Markowskiego:
Nagle słyszę jednostajny, metaliczny dźwięk: thruu, thruu, ziip, ziip, rozlegający się od strony ul. Św. Anny. Już wiem zaczęło się.
fot. Agnieszka Julia Dudek
Wystawa cieszy się dużym zainteresowaniem nie tylko wśród krakowian, ale również turystów.
Zachęcam do obejrzenia prezentacji i wspomnienia tamtych wydarzeń.
